Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ενότητα 1, Παρατακτική και Υποτακτική σύνδεση προτάσεων

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ-ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ

ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ: Οι προτάσεις παρατάσσονται, τοποθετούνται ισότιμα η μια δίπλα στην άλλη ( κύρια με κύρια, δευτερεύουσα με δευτερεύουσα ) και συνδέονται με τους παρατακτικούς συνδέσμους που είναι:
Συμπλεκτικοί : και , ούτε, μήτε, ουδέ, μηδέ
Αντιθετικοί : μα, αλλά, παρά, ωστόσο, όμως, μόνο
Διαχωριστικοί ή διαζευκτικοί : ή, είτε
Συμπερασματικοί : ώστε, λοιπόν, άρα, επομένως ( μετά από τελεία ή άνω τελεία )

ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ: Στην περίπτωση αυτή οι προτάσεις δεν είναι ισοδύναμες, αλλά έχουμε δευτερεύουσες που εξαρτώνται από κύριες, ή δευτερεύουσες που εξαρτώνται από άλλες δευτερεύουσες.

Ως υποτακτικοί σύνδεσμοι χρησιμεύουν οι παρακάτω :

Ειδικοί : ότι, πως, που
Χρονικοί : όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, πριν, μόλις, προτού, ώσπου, ωσότου, όσο που, όποτε, ενόσω, κάθε που
Αιτιολογικοί : γιατί, επειδή, αφού, διότι, που
Υποθετικοί : αν, σαν άμα
Τελικοί : να, για να
Βουλητικοί : να
Αποτελεσματικοί : ώστε, που
Διστακτικοί : μη, μήπως
Εναντιωματικοί : αν και, ενώ, μολονότι, μόλο που , και που, που, και ας, ας

Επίσης, υποτακτικά συνδέουν και οι αναφορικές αντωνυμίες και επιρρήματα : που, ο οποίος,
όποιος, όσος, όπου, όπως, όσο κλπ.
Οι ερωτηματικές αντωνυμίες και επιρρήματα : ποιος, τι, πόσος, πού, πώς, πόσο, πότε κλπ.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Στην περίοδο που ακολουθεί να χωρίσετε τις κύριες από τις δευτερεύουσες προτάσεις και να επισημάνετε τους τρόπους σύνδεσης :

Συζητώντας με τρεις ανθρώπους που γνωρίζουν πολύ καλά πώς είναι να ζεις σε τρεις από τις πιο ευτυχισμένες χώρες του κόσμου, πιάνεις συχνά τον εαυτό σου να ζηλεύει όλες αυτές τις αφηγήσεις περί ευημερίας, κρατικών μηχανισμών που λειτουργούν σαν ελβετικό ρολόι, περί αξιοκρατίας και επιδομάτων τα οποία σου εξασφαλίζουν κάτι παραπάνω από μια αξιοπρεπή διαβίωση. Αρκετά χρόνια - που μοιάζουν αιώνες - μετά τις αντίστοιχες έρευνες που ήθελαν την Ελλάδα να αποτελεί συνώνυμο της ξεγνοιασιάς και της ευτυχίας μόνο και μόνο επειδή βρέχεται από θάλασσα και κατοικείται από ανθρώπους που ξέρουν να κοιτάζονται στα μάτια, με την οικονομική κρίση και όλα τα κοινωνικά και ψυχολογικά δεινά που ακολούθησαν να μας κάνουν πιο ανασφαλείς και δυστυχείς από ποτέ, η φαντασίωση της απόδρασης αποτελεί βασανιστική καθημερινότητα.

 Α. Λαζαρίδου, Η ζωή στις ευτυχισμένες χώρες, Βηmagazino

3. Συμπληρώστε τα κενά με τους ζητούμενους τρόπους σύνδεσης :

Α.)Μείνε μαζί μας, ……………………….. κάθισε ήσυχα ( παράταξη)
Β.) Φοβάται …………………… χάσει τη δουλειά του (υπόταξη) ………….. αναγκαστεί ( παράταξη) ………… καταφύγει στη φροντίδα της Πρόνοιας (υπόταξη) .
Γ. ) Αποφάσισα…………………………………………………………………………………………………………...............( υπόταξη).

Δ.) Ήθελε τόσο πολύ αυτό το ταξίδι , …………………………………………………………………………………….  ( υπόταξη)

Ε. ) Κέρδισε το στοίχημα ……………………………………………………………………………………………………….. (παράταξη)

 

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ

 «Σας ζηλεύω για την ιστορία σας»

Η πολυταξιδεμένη Narina Exelby πέρασε στη χώρα μας «τις καλύτερες, ίσως, διακοπές της ζωής της». Ξεκίνησε από την Αθήνα. Επισκέφτηκε μουσεία και μουσικές σκηνές, ήπιε ελληνικό καφέ και ούζο σε καφενεία, συνάντησε καλλιτέχνες γκράφιτι και νέους επιχειρηματίες. «Η Αθήνα έχει γίνει “εργαστήριο” όπου ταλαντούχοι άνθρωποι συνασπίζονται και δημιουργούν», έγραψε στο περιοδικό Getaway.

Έπειτα έφυγε για τους Δελφούς. «Μαγεύτηκα! Στη χώρα μου είναι σαν να μην έχουμε παρελθόν. Ένα κτίριο εκατό ετών θεωρείται αξιοθέατο. Φαντάσου πώς αισθάνθηκα βλέποντας όλα αυτά τα υπέροχα πράγματα που οι πρόγονοί σας έφτιαξαν πριν από 2.500 χρόνια. Σας ζηλεύω για την ιστορία σας. Είστε τόσο τυχεροί…» ανέφερε στη συνομιλία μας. Το ταξίδι της συνεχίστηκε στην Κρήτη και την Ικαρία. «Εκεί γνώρισα μια γυναίκα 104 ετών. Ζει σ’ ένα μικρό χωριό όμορφα, ήρεμα, ανθρώπινα. Παρατηρώντας την και ακούγοντάς τη να μιλάει, συνειδητοποίησα πόσο πολλά χάνουμε με τους ξέφρενους ρυθμούς που έχει η δική μας καθημερινότητα».

Σκοπεύει να ξανάρθει; «Εννοείται! Θέλω κι άλλο χρόνο στην Αθήνα και προγραμματίζω να επισκεφτώ περισσότερα νησιά. Αλλά δεν θα αγχωθώ, αν δεν προλάβω το καλοκαίρι. Αυτό που συμβουλεύω, άλλωστε, στα κείμενά μου τους συμπατριώτες μου είναι να εντάξουν την Ελλάδα και στους χειμερινούς προορισμούς τους. Το χειμώνα όλα είναι πιο ήσυχα, δεν υπάρχουν ουρές στα μουσεία ούτε πανικός στα εστιατόρια».

Δομή και γλώσσα κειμένου

Α) Στις παρακάτω περιόδους να βρείτε το είδος της σύνδεσης των προτάσεων:

  • Φαντάσου πώς αισθάνθηκα βλέποντας όλα αυτά τα υπέροχα πράγματα που οι πρόγονοί σας έφτιαξαν πριν από 2.500 χρόνια.
  • Θέλω κι άλλο χρόνο στην Αθήνα και προγραμματίζω να επισκεφτώ περισσότερα νησιά.

Β) Στην πρώτη παράγραφο του αποσπάσματος χρησιμοποιείται ασύνδετο σχήμα μεταξύ προτάσεων στην περίοδο: «……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..».Με τη χρήση του ασύνδετου σχήματος το ύφος γίνεται περισσότερο …………………………………… . Με αυτόν τον τρόπο ο αρθρογράφος πιθανόν θέλει να τονίσει ……………………………………………………………………………………………………………… .

Σχόλια