ΟΔΥΣΣΕΙΑ ραψωδία α στίχοι 1-25 ΠΡΟΙΜΙΟ
ΔΟΜΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ :
α) 1-13 : "Το κυρίως προοίμιο"
β) 14-25 : "Το προοίμιο της Μούσας"
ΤΙ ΕΙΝΑΙ
ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ;
Προοίμιο σημαίνει
εισαγωγή σε ένα έργο (λογοτεχνικό ή άλλο), όπου τίθεται το θέμα και το
περιεχόμενό του σε γενικές γραμμές. Στην Οδύσσεια διακρίνουμε δύο προοίμια· στο
πρώτο (το κυρίως) προοίμιο ο ποιητής σκιαγραφεί τον Οδυσσέα, ενώ στο δεύτερο η
Μούσα ορίζει το σημείο από το οποίο θα αρχίσει την εξιστόρηση των περιπετειών
του.
Η ΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ :
α) προσελκύει το ενδιαφέρον
β) είναι δικαιολογημένη, επειδή το ακροατήριο εύκολα μαντεύει το όνομα
(πολύτροπος, άμυαλοι σύντροφοι κλπ.)
Η ΕΚΤΕΝΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΥΣ (9-11): καθορίζει την ηθική αρχή που διέπει όλο το
ποίημα : οι άνθρωποι είναι υπεύθυνοι για τις πράξεις τους και υφίστανται τις
συνέπειες των ενεργειών τους, είτε πρόκειται για ανταμοιβή, είτε για τιμωρία.
ΤΕΧΝΙΚΗ IN
MEDIAS RES Η αφήγηση
ξεκινά όχι από τη στιγμή που ο Οδυσσέας φεύγει από την Τροία, αλλά από τη μέση
της περιπέτειάς του. Ο ποιητής δικαιολογεί την τεχνική αυτή, λέγοντας ότι η
Μούσα διαλέγει από πού θα αρχίσει η αφήγηση (12-13). Η τεχνική in medias res
φανερώνει ότι κεντρικό θέμα της Οδύσσειας δεν είναι οι περιπέτειες του Οδυσσέα,
αλλά ο νόστος του.
ΣΧΗΜΑ ΚΥΚΛΟΥ Όταν μια ενότητα αρχίζει και τελειώνει με
τον ίδιο τρόπο ή την ίδια λέξη : Μούσα (1) - θεά, κόρη του Δία (12). Με αυτόν
τον τρόπο τονίζεται η επίκληση στη Μούσα, που είναι πηγή έμπνευσης του επικού
ποιητή.
ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ : π.χ. πολύτροπος-νήπιοι, μωροί, όλοι τους ήταν σπίτι τους-μόνο εκείνον, οι θεοί τον συμπαθούσαν-εκτός του Ποσειδώνα.
Οι αντιθέσεις εδώ φανερώνουν το ξεχωριστό ενδιαφέρον που είχε η περίπτωση του
Οδυσσέα και τονίζουν το πρόβλημα του νόστου.
ΤΥΠΙΚΕΣ
ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΥΠΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ
υπέρλαμπρου Ήλιου
(11) θεά σεμνή κι αρχοντική (18) με του καιρού τα αλλάγματα (20) θεϊκό Οδυσσέα (24)
ΠΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Όταν ο ποιητής προετοιμάζει το κοινό για
κάτι που θα γίνει αργότερα : π.χ. Κι όταν με του καιρού...πια με τους δικούς
του (20-23). Προικονομείται εδώ η επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη και το
πρόβλημα που αντιμετώπισε με τους μνηστήρες.
ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ Όταν οι θεοί συμπεριφέρονται σαν άνθρωποι
: π.χ. γιατί τον ήθελε δικό της (19), οι θεοί τώρα τον συμπαθούσαν (23), εκτός
του Ποσειδώνα, αυτός σφοδρό κρεμούσε τον θυμό του (24)
ΣΧΗΜΑ ΥΒΡΙΣ -
ΤΙΣΙΣ – ΝΕΜΕΣΙΣ Δηλαδή,
το σφάλμα/αμάρτημα (ύβρις) οδηγεί σε οργή των θεών (νέμεσις) και σε τιμωρία (τίσις).
Το σχήμα αυτό φαίνεται καθαρά στην περίπτωση τόσο των συντρόφων : έσφαξαν τα
βόδια του Ήλιου (ύβρις) κι έτσι οι θεοί οργίστηκαν και τους αφάνισαν, όσο και
στην περίπτωση του Οδυσσέα : τύφλωσε τον Πολύφημο , οργίστηκε ο Ποσειδώνας και
ταλαιπωρεί τον Οδυσσέα.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ
1. Οδυσσέας : πολύτροπος, εύστροφος, εφευρετικός (1),
σπουδαίος πολεμιστής (2-3), κοσμογυρισμένος, σοφός, έμπειρος (4),
πολυβασανισμένος (5), φιλέταιρος (7-8), αφοσιωμένος στην πατρίδα και στην
οικογένειά του (16-19), αγαπητός στους θεούς (20-21)
2. Σύντροφοι : άμυαλοι, ανεύθυνοι, υβριστές, άσεβοι (9-11)
3. Θεοί : με ανθρώπινα χαρακτηριστικά (ερωτεύονται, συμπαθούν, μισούν)

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου